Rize’de deniz dolgusu üzerine yapılan ve korozyon nedeniyle riskli duruma gelen 4 bin 174 bağımsız yapıda, kentsel dönüşüm projesi başladı. Dolgu yerin fore kazık çakılarak güçlendirilmesi ile başlayan projede tahliyeleri süren riskli yapıların yıkımına geçilecek. Rize Valisi Kemal Çeber, “Dolgu alanında 50-60 yıl öncenin tekniğiyle yapılan binalar adeta birbirine yaslanarak ayakta duruyor “dedi.
Rize’de, 1960’lı yılların ortalarında, periyodun belediye lideri Ekrem Orhon tarafından deniz dolgusu başlatıldı. Büyük taşlarla doldurulan, ortasına kum yahut balçık üzere materyallerle dolgu yapılan 350 bin metrekarelik alan, deniz dolgu alanı olarak kazanıldı. Ekrem Orhon ‘Denizi kara, karayı para yapan başkan’ olarak anıldı. Kent merkezinin yaklaşık 3’te 1’ini oluşturan dolgu alanı üzerinde birinci etapta 3 kat halinde yapı müsaadesi verildi, lakin geçen müddette, dolgu alanına yüksek katlı binalar inşa edildi. Bugüne kadar ortalarında valilik, belediye başkanlığı, kültür merkezi, adliye üzere kamu kurumlarının da yer aldığı çok sayıda binanın inşa edildiği alanda yaklaşık 70 bin kişi yaşıyor.
“O günün imkânlarıyla yapılmış binalarımız var”
Rize’de kentsel dönüşüm çalışmasının estetik korkusu ile yapılmadığını belirten Rize Valisi Kemal Çeber, “Kentsel dönüşüm projesindeki temel derdimizin estetik olmadığını can güvenliği olduğunu herkesin bilmesini istiyorum. Bilhassa kıyı dolgu alanında 50-60 yıl öncenin tekniğiyle ve o günün imkânlarıyla yapılmış binalarımız var. Her birinin birinci başlangıcında ikişer üçer katlı ruhsatlandırılmasına karşın bugün sekizer onar katlı binalar olduğunu görüyoruz. O binaların sütunlarına dokunulduğu vakit tuğlaların ve oradaki betonun elinizde ufalandığını demirlerin amatör gözle bile demir olmaktan çıktığını gözlemleyebiliyoruz. Oradaki binalarımız adeta birbirine yaslanarak ayakta duruyor. Bizler de bunun için kentsel dönüşümü çok önemsiyoruz” dedi.
“4’ün üzerinde bir zelzele Rize’de şiddet itibariyle çok yıkıcı bir tesir bırakacaktır”
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Kısmı öğretim üyesi Doç. Dr. Veli Süme, dolgu alanları üzerinde yapılan binaların birçoklarının korozyonun tesiri altında olduğunu belirterek bu tesirin günden güne arttığını söyledi. Rize’de dolgudaki binaların yüzde 80’inin korozyon tehdidi altında olduğunu söyleyen Doç. Dr. Süme, “Rize olağanda 4’üncü derece sarsıntı bölgesi olmasına karşın Doğu Anadolu fay sınırı kuzeye gerçek kaydı ve bunun sonucunda bahsin uzmanları tarafından Rize 3’üncü derece zelzele bölgesine alındı. Artık biz binalarımızı projelendirirken sarsıntı yüklerini hesaba katmak durumundayız. Rize’de olabilecek en az bir sarsıntıda binalarımız çok büyük risk altında. 4’ün üzerinde bir sarsıntı Rize’de şiddet itibariyle çok yıkıcı bir tesir bırakacaktır” dedi.
Korozyon tehdidi altındaki binaların 25 ila 40 yıllık olduğunu kaydeden Doç. Dr. Süme, şunları dedi:
“Zaman içerisinde teknik ve teknolojide değerli gelişmeler oldu. Bunlardan en barizi elle beton dökümü artık yapılmıyor, bunun yerine hazır beton kullanıyoruz. Binalarda temel yalıtımı yapılmalı. Bilhassa Rize’de, Doğu Karadeniz’de temel yalıtımına çok dikkat etmemiz gerekiyor. Günümüz gereçleri ile pek hoş temel yalıtımları yapılabiliyor, münasebetiyle bugünden itibaren yapılabilecek binalarda teknik ve teknolojiye uyulduğu sürece rastgele bir sorun olacağını düşünmüyorum. Biz yapı elemanlarının ömrünü yüzyıl olarak hesaplarız, bunun artısı eksisi olabilir, kullandığınız materyal, mühendislik yolları ile değişmekte. Korozyon, yapı elemanlarının kanseri üzeredir. Korozyon bina ömürlerini yüzde 30 düşürür, buna ele dökülen betonların kalitesizliğini de ek ederseniz binaların olağanda 100 yıl olması gereken ömürleri 30-35 yılda sona eriyor.”
