Çağımız gereği teknolojiyle olan bağımız her geçen gün artıyor. Telefonla dakikalarca görüşme yapıyor, hiç gitmediğimiz bir adresi telefondaki programla basitçe bulabiliyor, toplumsal medyadan okul yıllarındaki arkadaşlarımızla ilgili bilgi sahibi olabiliyor hatta öğretmene ihtiyaç duymadan bir uygulamayla yabancı lisan öğrenebiliyoruz. Dijital dünya günlük hayatı kolaylaştırıyor ve insanları memnun ediyor fakat dijital bağımlılık da gerilim ve depresyona yol açabiliyor.
Maltepe Üniversitesi Hastanesi Psikiyatri Anabilim Kolu ve AMATEM Ünitesi Dr. Öğretim Üyesi Hidayet Ece Çelik, insanların dijital aygıtlarda geçirdiği mühlet artarken, farkında olmadan iş, arkadaş ve ailelerine daha az vakit ayırdıklarını söylüyor. Bir müddet sonra bu dijital aygıtlarından kısa müddet uzaklaşılsa bile kasvet hissi, gerginlik, sonluluk üzere birçok ruhsal ve fizikî belirti yaşanabildiğini belirten ve dijital bağımlılığa dikkat çeken Çelik, şöyle devam ediyor:
“Kişinin interneti ya da dijital aygıtları kullanmaktan kendini alıkoyamaması, bununla ilgili denetimini kaybetmesi, bu nedenle iş, okul, konut üzere çeşitli alanlarda sorumluluklarını aksatması, bu durumun toplumsal ya da şahıslar ortası meselelere neden olması, teknolojik aygıtlardan uzak kaldığında sorun hissi, gerginlik, sonluluk üzere çeşitli mahrumluk belirtileri yaşaması, bu aygıtları kullanmaya yönelik ağır bir istek duyması, aygıt başında ya da internette planladığından çok daha uzun vakit geçirmesi, uzak kalmak için çok efor harcaması durumu dijital bağımlılıktır.”
GERÇEKLİKTEN UZAKLAŞMA, UYKU BOZUKLUĞU
Teknoloji bağımlılığı olan bir kişinin toplumsal medyada büsbütün sanal kimliğiyle var olan bir kişinin gerçeklikten uzaklaşabileceğini belirten Çelik, günün değerli kısmını internette ya da dijital aygıtlarla geçirme eğilimi olan birtakım şahısların ise uyku bozukluğu, beden ağrıları, anksiyete, depresif belirtiler üzere çeşitli ruhsal ve fizikî belirtiler yaşayabildiğini vurguluyor. Toplumsal etrafına yahut işine yeteri kadar vakit ayıramadığından beşerler ortası ilgilerde problemler ya da iş kayıpları görülebildiğini belirten Çelik, teknolojik aletlerin yararlarının yanı sıra bireyde bedensel ve ruhsal olarak aksiliklere da neden olduğunu da söylüyor. Dr. Çelik, insanları dijital bağımlılığa götüren süreci şöyle anlatıyor:
“Vücudumuzda gerilim hormonu olan kortizolün artması başta kardiyovasküler hastalıklar olmak üzere birçok hastalığın tetikleyicisi olabilir. Mavi ışık nedeniyle hormonlarımızın salınımı bozulabiliyor. Bu da uyku bozukluğu, halsizlik, yorgunluk, dikkat dağınıklığı üzere belirtilerin ortaya çıkmasına sebep oluyor. Toplumsal medyada oluşturulan uydurma kimlikler bir mühlet sonra anksiyete, depresif belirtiler üzere çeşitli psikiyatrik problemlere yol açabiliyor. Bilhassa çocuk ve ergenlerde olumsuz kimlik gelişimi, yalnızlaşma, yabancılaşma, davranış problemleri ve çeşitli toplumsal olaylara duyarsızlaşma üzere belirtilere sebep olabiliyor.”
DİJİTAL ARINMAYA GEREKSİNİM VAR
Teknolojik aygıtlardan büsbütün uzaklaşmak ve kullanmamanın mümkün olmadığını söyleyen Çelik, dijital detoksun teknoloji ile kurulan alakanın farkına varıp, bu bağdaki rolümüzü faal olarak tekrar belirlememiz manasına geldiğini belirterek, dijital detoksla, teknolojik aletlerle bağı tam olarak kesmeden, omurdaki tesirlerinin en aza indirilmesinin hedeflendiğine dikkat çekiyor. Çelik, böylelikle bireylerin kendilerine ve etrafındakilere ayırdıkları vaktin arttığını, dikkatlerini daha güzel topladıklarını, uykularının daha tertipli olduğunu, özsaygılarının arttığını vurguluyor.
DİJİTAL DETOKSTA NELER YAPILABİLİR?
Dr. Çelik, kişinin muhtaçlığı ve isteklerine nazaran değişebilen dijital detoksun nasıl yapılacağı konusunda şu tekliflerde bulunuyor:
– Tek bir toplumsal medya platformundan ayrılmak yahut bu alana belli müddetler ayırmak halinde olabildiği üzere, tüm teknolojik aygıtlardan uzaklaşma biçiminde de uygulanabilir.
– Toplumsal medya uygulamalarının bildirimleri kapatılabilir, bu platformlarda geçirilen müddet, çeşitli uygulamalarla denetim edilebilir.
– Kişinin daha çok ne vakit teknolojik aygıtları kullandığını gözlemlemesiyle, gereksiz olduğunu düşündüğü vakitlerde aygıtlar kapatılabilir ya da uzaklaştırılabilir.
– Bu uygulamalar sonucunda ortaya çıkan boş vakitler çeşitli aktivitelerle doldurulabilir.
– Teknoloji bağımlılığının altında yatan süreçler farmakoterapi ya da psikoterapi gerektiren süreçler de olabilir. Bu nedenle bir ruh sıhhati uzmanından da takviye almak çoğunlukla gereklidir.
Kaynak: (BHA) – Beyaz Haber Ajansı
Kaynak: Beyaz Haber Ajansı
